Gooi op Groen · Na het einde van salderen

Het net is geen batterij.

Per 1 januari 2027 stopt salderen. Thuisbatterijen zijn ineens hot. Maar wanneer is een thuisbatterij zinvol, en wanneer gooi je je geld weg? Een nuchtere gids, zonder verkooppraatje.

Irmelin Waalkens bij het raam, met zonnepanelen op het dak achter haar
Waarom dit nu speelt

Twintig jaar deden we alsof het net onze stroom bewaarde

Overdag zette jouw zonnestroom op het net, 's avonds haalde je het terug, en op jouw rekening viel het tegen elkaar weg. Dat voelde als een gratis batterij. Maar het net bewaart niets: opwek en verbruik moeten op elk moment precies in balans zijn. Wat jij op een zonnige middag terugleverde, moest op datzelfde moment ergens anders worden verbruikt.

In de meeste landen mag je niet zomaar jouw eigen zonnestroom het net op sturen. In Nederland wel, en dankzij de salderingsregeling zelfs voor dezelfde prijs als afname. Vanaf 2027 krijg je voor teruggeleverde stroom alleen nog een terugleververgoeding: tot en met 2030 minimaal 50% van de kale leveringsprijs, en veel leveranciers rekenen daarnaast terugleverkosten.

De kern: stroom die je zelf gebruikt op het moment dat je hem opwekt, is straks veel meer waard dan stroom die je teruglevert. Of een batterij loont, hangt dus af van timing.

Begin bij de goedkoopste stap

Eerst slim gebruiken, dan pas opslaan

Niet iedereen heeft een batterij nodig. Kijk eerst wat je met slim gedrag bereikt, en stap pas daarna over op opslag.

  1. 1 Gratis · de allergoedkoopste oplossing

    Slim gedrag en slim sturen

    Gebruik jouw zonnestroom overdag. Kook en bak tussen de middag, laat de wasmachine, vaatwasser en droger 's middags draaien, en eet 's avonds brood. Een slimme stekker of timer helpt. Zo heb je vaak helemaal geen batterij nodig.

  2. 2 Opstap · bij 4 tot 6 panelen

    Stekkerbatterij

    Heb je een kleiner dak met 4 tot 6 panelen, dan is een stekkerbatterij een prima opstap om het overschot van de middag naar de avond te verschuiven. Wel altijd deskundig aangesloten.

  3. 3 All-electric en elektrisch rijden

    Vaste batterij of batterij op wielen

    Woon je all-electric met een warmtepomp en rijd je elektrisch, dan loont een grotere batterij of slim laden van jouw auto het meest.

Uw situatie

Zo werkt het: vier vragen

Vraag 1 tot en met 4 laten zien hoe opwek, verbruik, batterij en nettarief samenwerken. Kijk in de grafiek wat elk antwoord doet. Wat u niet weet, laat u op het voorbeeld staan.
1Jouw zonnepanelen

2Ligging van de panelen
3Jouw huishouden en jaarverbruik

Het verbruik wordt laag voor laag opgebouwd: eerst het vaste basisverbruik en het huishouden, daarna de apparaten uit stap 4.

Controle met jouw jaarafrekening (optioneel)

4Grote verbruikers op uw aansluiting

Alleen wat op uw eigen aansluiting draait. Laadt u de auto (vooral) bij een publieke laadpaal of op het werk, vink dit dan niet aan.

Voorbeeld: 10 zonnepanelen van 400 Wp op het zuiden

Opwek en verbruik over 24 uur

Batterij
Nettarief
–van jouw zonnestroom gebruik je direct zelf
–overschot op deze dag
–koop je deze dag van het net
–jouw gemiddelde vraag 's avonds (17–23 uur)

Alle vier naast elkaar

Zelfde schaal, zodat je ziet wanneer opwek en verbruik samenvallen.
Verdieping

Zes vragen voor jouw advies

Met vraag 5 tot en met 10 wordt het advies hieronder persoonlijk: batterij, contract en aansturing.
5Wanneer verbruik je het meest?
Zomer of winter
Overdag of 's avonds en 's nachts
Op welke dagen ben je overdag thuis?
6Investeren, energiekosten of duurzaamheid?

Wat past het best bij u?

7Wilt u zelf regelen wanneer u stroom verbruikt?

Wilt u dagelijks zelf uw gedrag sturen, of laat u dat liever over?

8Ruimte voor een batterij

Hoeveel geschikte ruimte heeft u eventueel beschikbaar? Overdekt, droog, vorstvrij en niet in een vluchtroute (gang, trapopgang, hal).

Waarom niet in de vluchtroute? Een LFP-batterij (thuis- of stekkerbatterij) is minder brandgevaarlijk dan een gasleiding of een benzinetankje. Maar raakt deze door iets van buitenaf toch in brand, dan is hij niet makkelijk te blussen. Zet hem daarom op een plek waar een onverhoopte brand u de weg naar buiten niet afsnijdt.

9Gas, brandstof en laden onderweg

Voor het totaal van uw energiekosten. Te vinden op uw jaarafrekening en in uw tank- of bankoverzicht. Vult u het gasbedrag in, dan rekenen we daarmee; anders schatten we het uit de m³.

10Grootte van uw aansluiting

Staat op de hoofdschakelaar in de meterkast, of op uw jaarafrekening van de netbeheerder.

Indicatieve schatting op basis van gemiddelde Nederlandse zonuren en verbruikspatronen. Jouw eigen kwartierdata uit de slimme meter geeft het echte beeld.

OverzichtWelke basisconfiguratie is financieel slim?Tabel per situatie: klik om te openen

Voordeel na 10 jaar ten opzichte van een vast contract zonder batterij, in netto contante waarde en inclusief de investering (na btw-teruggave). Batterijen met dynamisch contract en automatische aansturing. Onder elk bedrag staat de terugverdientijd. Groen: de financieel slimste keuze per situatie. Met de tarieven en prijsstijgingen hieronder.

Vanaf 2027, zonder salderen

Uw energiekosten per maand

Stroom inclusief netbeheer, vaste kosten en de vermindering energiebelasting. Exclusief de aanschaf van een batterij.
Uitgangspunten tarieven aanpassen

Energiebelasting 2026: € 0,1108 per kWh incl. btw; vermindering energiebelasting € 628,96 per jaar. Dynamisch inkoop = (spotprijs + € 0,0165 inkoopvergoeding) × 1,21 btw + energiebelasting; teruglevering tegen de kale spotprijs, met afschakelen bij negatieve prijzen. Dynamisch rekent met de echte EPEX day-ahead kwartierprijzen voor Nederland van 1 oktober 2025 tot en met 30 september 2026 (35.040 kwartieren, gemiddeld € 0,103 per kWh kaal; bron: ENTSO-E Transparency Platform en Energy-Charts, CC BY 4.0). Verander je de gemiddelde spotprijs, dan schalen alle kwartierprijzen mee. Netbeheer: € 89 per jaar hoger vanaf 2027 (ACM). Vanaf 1 januari 2029 de tijdsafhankelijke nettarieven uit het ACM-ontwerpbesluit van 8 oktober 2026, indicatief op basis van netkosten 2026, plus btw: winter (oktober–maart) 17:00–22:00 € 0,17, 15:00–17:00 en 22:00–24:00 € 0,11, overige uren € 0,08 per kWh; zomer (april–september) 10:00–17:00 € 0, 03:00–10:00 en 17:00–19:00 € 0,05, 00:00–03:00 € 0,08, 19:00–24:00 € 0,11 per kWh. Het vaste deel daalt dan met ongeveer € 290 per jaar. Alleen over afname, niet over teruglevering. Netbeheer ligt bij 3x35A of groter fors hoger.

De komende 10 jaar

Wanneer is het advies voordeliger?

Het opgetelde verschil met niets aanpassen, in netto contante waarde. Het begint onder nul met de investering; elk jaar komt de besparing erbij. Omlijnde staven: u staat nog achter. Groene staven: het advies is voordeliger dan geen batterij. Het snijpunt met de nullijn is de terugverdientijd.

Uw kosten van wonen en vervoer per jaar

Per jaar: stroom (met uw zonnepanelen), gas, brandstof voor de auto en publiek laden voor elektrisch rijden. De investering in een batterij betaalt u één keer, bij aankoop in jaar 0.
Zes misverstanden

Mythes over de thuisbatterij

Mythe 1"Met een thuisbatterij heb ik altijd stroom, ook bij een storing in de straat."

Meestal niet.

Een standaard thuisbatterij schakelt bij een stroomstoring uit, net als jouw zonnepanelen. Dat is een veiligheidseis: er mag geen stroom het net op als monteurs eraan werken. Voor noodstroom heb je een batterij met noodstroomfunctie nodig, plus een aparte aansluiting die jouw huis van het net loskoppelt. Reken op 20 tot 40% meerkosten en een installatie die vanaf het begin anders wordt ingericht. Sommige stekkerbatterijen hebben een eigen noodstroomstopcontact; daarmee houd je een paar apparaten (kort) draaiend, net als met een powerbank, maar niet jouw hele huis.

Mythe 2"Met een thuisbatterij handel ik op de onbalansmarkt en verdien ik veel geld."

Dat werkt voor huishoudens niet zo.

Als kleinverbruiker krijg je het signaal van de onbalansmarkt vertraagd binnen. Tegen de tijd dat jouw batterij reageert, is het moment al voorbij. Wat wel werkt: laden als stroom goedkoop is en ontladen als hij duur is. Dat heet prijsarbitrage. Het wordt soms ook "handelen" genoemd, op de EPEX-spotmarkt (day-aheadmarkt) of met dynamische uur- en kwartierprijzen.

Niet te verwarren met handelen op de onbalansmarkt. Dat is een heel andere, speculatieve en ondoorzichtige prijsmarkt, waar vooral grote en snelle vermogens bijspringen.

Mythe 3"Per 1 januari 2027 moet ik mijn panelen uitzetten of een batterij kopen."

Nee. Jouw panelen blijven rendabel.

Elke kWh die je zelf gebruikt, bespaart je de volle stroomprijs inclusief belastingen. Wat je wel kunt doen:

  • Verschuif verbruik naar zonnige uren: wasmachine, vaatwasser, boiler, de auto laden.
  • Laat slimme apparaten of een energiemanagementsysteem dat automatisch regelen.
  • Vergelijk contracten op terugleververgoeding én terugleverkosten.
  • Laat jouw omvormer begrenzen of afschakelen bij negatieve stroomprijzen.
Mythe 4"Een thuisbatterij is plug & play. In de app bepaal ik zelf wanneer hij laadt."

Dat hangt af van het type batterij.

Voor veel huishoudens is een eenvoudige stekkerbatterij van 3 tot 5 kWh prima. Die is grotendeels plug & play, al zet je hem bij voorkeur op een eigen groep die een elektricien heeft aangelegd.

Een vaste thuisbatterij in de meterkast, of een batterij met noodstroom, is wel maatwerk. Zeker als je ook een warmtepomp, elektrische auto of zwembad hebt: dan moeten aansluiting, omvormer en aansturing op elkaar zijn afgestemd. En bij elk type geldt: een verkeerd ingestelde batterij levert weinig op.

Mythe 5"Een thuisbatterij verdien ik nooit terug binnen zeven jaar."

Dat hangt af van jouw gelijktijdigheid.

Die conclusie komt vaak uit een te simpele som: teruggeleverde kWh keer het prijsverschil, gedeeld door de aanschafprijs. De echte vraag is hoeveel van jouw zonnestroom je tegelijk met de opwek verbruikt. Is dat bijna 100%, dan voegt een batterij weinig toe. Is het 30%, dan kan hij wel lonen, zeker met een dynamisch contract.

Mythe 6"Met een thuisbatterij betaal ik dubbele energiebelasting."

Dubbele energiebelasting bestaat niet.

Je betaalt energiebelasting over alle stroom die je van het net inkoopt, of je die nu direct gebruikt of eerst in jouw batterij opslaat. Verkoop je stroom uit jouw batterij terug aan het net, dan krijg je vanaf 1 januari 2027 die energiebelasting niet meer terug. Je ontvangt dan alleen de verkoopprijs van dat uur of kwartier, bij een dynamisch contract.

Voor teruggeleverde zonnestroom kreeg je tijdens het salderen in feite ook de energiebelasting terug; dat stopt. Maar over stroom van jouw eigen panelen die je zelf gebruikt, direct of na opslag in jouw batterij, betaal je geen energiebelasting. Met een batterij betaal je dus juist minder, niet dubbel.

Zelf uitzoeken

Wanneer is een thuisbatterij zinvol?

Een batterij is zinvol als jouw opwek en jouw verbruik niet op hetzelfde moment van de dag vallen. Breng het in deze volgorde in kaart:

  1. Bekijk jouw verbruiksprofiel. Hoe verdeelt jouw verbruik zich over het jaar en over het etmaal? Let op het verschil tussen doordeweeks en het weekend. Jouw slimme meter geeft dit per kwartier.
  2. Neem jouw toekomstplannen mee. Ga je van gas naar een warmtepomp, of van benzine naar elektrisch rijden? Dan verandert jouw profiel ingrijpend, vooral in de winter en 's avonds.
  3. Bepaal jouw opwekvermogen. Aantal panelen × vermogen per paneel (vaak 300 tot 400 Wp). 10 panelen van 400 Wp = 4.000 Wp, oftewel 4 kWp. Panelen op het zuiden geven een smalle piek rond het middaguur; oost-west een vlakkere, bredere curve.
  4. Kijk wat je 's avonds en 's nachts nodig hebt. Dimensioneer jouw batterij op dat verbruik, niet op jouw zomeroverschot. "Je hebt elke zomerdag 14 kWh over, dus je hebt 15 kWh nodig" is een verkooppraatje: de batterij moet je vooral de avond en nacht door helpen.
  5. Kijk wat je kunt schuiven. Verbruik verplaatsen naar de middag is vaak goedkoper dan een batterij.
  6. Bepaal jouw gemiddelde vermogensvraag. Hoeveel vermogen vraag je 's avonds meestal tegelijk: 0,5 kW of 3 kW? Kijk naar het gemiddelde, niet naar die paar uur per week dat oven, inductie en wasmachine tegelijk aanstaan.

Warmtepomp en winterverbruik

Met een warmtepomp ligt jouw grootste verbruik in de winter, juist als jouw panelen weinig opleveren. Een batterij die is ingesteld op goedkoop laden en duur ontladen, laat de warmtepomp dan nog zuiniger en stabieler draaien. Dat loont wel alleen als het prijsverschil op een dag groter is dan wat je verliest bij laden en ontladen (het rendement of RTE van de batterij, vaak 85 tot 90%). In de winter zijn dagen met zo'n groot prijsverschil wisselend: soms vaak, soms zeldzaam. Sommige warmtepompen sturen zelf ook mee op dynamische prijzen: ze verwarmen het boilervat alleen op voordelige momenten.

Btw terugvragen

Met een goed ingestelde batterij is een dynamisch contract meestal het voordeligst (zie vast, variabel of dynamisch). Met een dynamisch contract kun je onder voorwaarden ook de btw op jouw batterij terugvragen; dat werkt als een soort subsidie, maar brengt administratieve verplichtingen mee. Check de actuele voorwaarden bij de Belastingdienst of laat je adviseren door een fiscalist. Je kunt het ook uit handen geven aan een gespecialiseerde partij, zoals De Centrale.

Heb ik zonnepanelen nodig?

Nee. Een batterij met een dynamisch contract kan ook zonder panelen voordeel opleveren. Je verdient hem dan wel veel minder snel terug.

Jouw energiecontract

Vast, variabel of dynamisch contract?

De namen zeggen weinig. Een vast contract is niet vast, en een dynamisch contract is niet per se riskant. Eigenlijk zou je ze zo moeten noemen:

Vast contract

Jaarcontract

Prijs
Eén vast tarief per kWh en m³ voor de hele looptijd, meestal een jaar.
Opzeggen
Na afloop kies je opnieuw, of stap je over.
Let op
Je weet de prijs per kWh, niet jouw rekening: die hangt nog steeds af van hoeveel je verbruikt.
Variabel contract

Maandcontract

Prijs
Het tarief kan tussentijds veranderen, vaak per maand.
Opzeggen
Maandelijks opzeggen of overstappen.
Let op
Je ziet een prijsverandering pas achteraf in jouw tarief terug.
Dynamisch contract

Contract voor onbepaalde tijd

Prijs
Elk uur of kwartier een andere prijs, op basis van de voorspelde vraag en aanbod. Laag bij een overschot aan zonnestroom, hoog op een donkere, koude, windstille werkdag in december.
Opzeggen
Doorlopend, zonder vaste einddatum.
Voordeel
De meest transparante prijs, en goedkoop juist als er veel wind- en zonnestroom is. Met een thuisbatterij meestal de voordeligste keuze.

Goed om te weten

Levensduur

Hoe lang gaat een batterij mee?

Dat hangt vooral af van hoe vaak je hem vol en leeg laat gaan. Stel dat een batterij maximaal 10.000 laadcycli kan maken. Dan maakt het veel uit welk aansturingsalgoritme je gebruikt en hoeveel cycli de batterij per dag of per jaar draait.

0 tot 1 cyclus per dag

Bij zelfconsumptie. Na 10.000 cycli ben je nog lang niet; dan bepalen andere factoren de levensduur.

1 tot 2 cycli per dag

Bij inkopen en verkopen op prijs. 10.000 cycli zijn dan na ongeveer 14 tot 27 jaar op.

Stilstand slijt ook

Leegstand en langdurige inactiviteit zorgen ook voor degradatie. Een batterij die maanden niets doet, gaat dus niet eindeloos mee.

Daarnaast bepalen ouderdom, het type en merk batterij en het stilstandsverlies (de stroom die de batterij zelf verbruikt) hoe lang hij meegaat. In de tabel met strategieën zie je per aanpak hoeveel cycli je ongeveer maakt.

Welk type past bij jou

Stekkerbatterij, vaste batterij of hybride omvormer

Stekkerbatterij (plug-in)

Wat
Batterij met eigen omvormer, aangesloten op een stopcontact. Werkt aan de AC-kant, naast jouw bestaande omvormer.
Formaat
Van compact (rond 0,8 kW, 2 tot 3 kWh) tot 2,5 kW of meer en uitbreidbaar tot 15 à 20 kWh.
Prijsindicatie
Ongeveer € 800 tot € 2.000 voor 5 kWh, plus eventueel een elektricien voor de groep.
Kies dit als
Je vooral jouw avond- en nachtverbruik wilt dekken. Een prima opstap bij 4 tot 6 panelen; voor veel huishoudens is 3 tot 5 kWh genoeg.
Let op
Altijd deskundig laten aansluiten (zie waarschuwing hieronder). Niet geschikt voor zware apparaten tegelijk. Sommige hebben een noodstroomstopcontact, niet voor het hele huis. Verhuis je, dan neem je hem mee.

Vaste batterij (AC-gekoppeld)

Wat
Vast aangesloten batterij in de meterkast, met eigen omvormer naast jouw bestaande zonnepaneel-omvormer.
Formaat
Middel tot groot, vaak 5 tot 15 kWh, uitbreidbaar. Vermogen meestal 2 kW of meer.
Prijsindicatie
Ongeveer € 2.500 tot € 5.000 voor 5 kWh, inclusief installatie.
Kies dit als
Jouw huidige omvormer nog jaren meegaat.
Let op
Twee omvormers die op elkaar afgestemd moeten worden. Een installateur is verplicht. Blijft bij het huis als je verhuist en telt een klein beetje mee in jouw energielabel.

Hybride omvormer + batterij

Wat
Jouw oude omvormer wordt vervangen door één omvormer voor panelen én batterij.
Formaat
Middel tot groot, vaak uitbreidbaar.
Prijsindicatie
Vanaf ongeveer € 4.000 voor 5 kWh, inclusief nieuwe omvormer en installatie.
Kies dit als
Jouw omvormer aan vervanging toe is of jouw nieuwe panelen plaatst.
Let op
Hogere investering, maar efficiënter. Noodstroom vaak mogelijk met extra module.
Nobrainer

Batterij op wielen

Wat
De accu van jouw elektrische auto, geladen met jouw eigen zonnestroom via een slimme laadpaal.
Formaat
Groot: vaak vele malen meer kWh dan een thuisbatterij.
Kies dit als
Je elektrisch rijdt en de auto overdag of in het weekend thuis kan laden.
Prijsindicatie
Geen extra batterij nodig; alleen een slimme laadpaal als je die nog niet hebt.
Voordeel
Scheelt benzine, scheelt terugleverkosten, en je kunt een ERE-vergoeding krijgen voor het laden met duurzame stroom.

Prijzen zijn een grove indicatie (2026) en verschillen sterk per merk, vermogen en installatie.

Aansturing

Drie knoppen om aan te draaien

Hoe jouw batterij laadt en ontlaadt, bepaalt wat hij oplevert. Er zijn drie hoofdknoppen: zelfconsumptie, prijsarbitrage en wel of geen teruglevering. Alle strategieën verderop zijn combinaties daarvan.

Allernetvriendelijkst

Optimale zelfconsumptie

Jouw panelen vullen de batterij en je gebruikt altijd eerst jouw eigen stroom. Verbruik je minder dan je opwekt, dan raakt de batterij vaak niet leeg en benut je hem maar deels.

Denk aan de zomervakantie: je verbruikt weinig, de batterij is snel vol en blijft vol. Jouw panelen leveren dan alsnog terug aan het net, ook tijdens uren met negatieve stroomprijzen.

In de winter doet de batterij juist meestal niets. Jouw panelen wekken dan te weinig op om hem te vullen, dus blijft hij 4 tot 5 maanden (bijna) leeg.

Voordelig · meer slijtage

Prijsarbitrage

De batterij laadt elk etmaal op de goedkoopste momenten: in de zomer van jouw dak, in de winter met (wind)stroom van het net. Op dure momenten ontlaadt hij. Verbruik je altijd meer dan je opwekt, dan is dit meestal voordeliger.

Ook prijsarbitrage is netvriendelijk: lage prijzen betekenen veel wind- en zonnestroom en een overaanbod op het net, en juist dan laad je. Dat geldt wel zolang niet alle huishoudens op hetzelfde moment laden en ontladen.

Let op slijtage: de batterij gaat bijna elke dag helemaal vol en weer leeg. De meeste batterijen kunnen een maximaal aantal keren worden geladen, dus hij slijt sneller.

Aan of uit

Nul-teruglevering

Je levert niets terug aan het net. In sommige landen en regio's is teruglevering beperkt of niet toegestaan; in Nederland is het ongebruikelijk. Het kan met een batterij, maar ook zonder: met een klein curtailment-kastje schakelt de omvormer van jouw zonnepanelen uit zodra je zou terugleveren.

Het bespaart terugleverkosten en kosten bij negatieve uurprijzen. Wel zonde van alle zonne-energie die op jouw dak valt en die jouw buren nu niet kunnen gebruiken.

Tien gebruiksstrategieën voor jouw zonnestroom met een batterij

Elke strategie is een combinatie van de drie knoppen hierboven: van eenvoudig en netvriendelijk, via handelen op prijsmarkten, tot jouw batterij inzetten voor het net, jouw buurt, jouw auto of als noodstroom.

StrategieHoe het werktVoordelenNadelenGeschikt voorNet­vriendelijkBe­sparingSlijtageCycli (indicatie)
1Zelfconsumptie, nul-teruglevering Panelen laden de batterij; je gebruikt eerst jouw eigen stroom. Is de batterij vol en produceren de panelen nog, dan worden de panelen afgeschakeld.Niets op het net, dus geen terugleverkosten en geen teruglevering bij negatieve prijzen. Netvriendelijk.Zonnestroom gaat verloren als de batterij vol is. In de winter nauwelijks gebruikt.In Nederland ongebruikelijk. Vooral bij hoge terugleverkosten of een vol net in de wijk. 0–1 per dag
2Zelfconsumptie, overschot terugleveren Als 1, maar is de batterij vol, dan gaat de overtollige zonnestroom naar het net. Stroom kiest altijd de kortste weg, dus jouw buren gebruiken onbewust jouw stroom.Geen zonnestroom verloren. Eenvoudig. Jouw buren gebruiken jouw groene stroom.Je levert ook terug bij negatieve prijzen en betaalt mogelijk terugleverkosten. In de winter nauwelijks gebruikt.Veel zonnestroom overdag, verbruik vooral 's avonds. 0–1 per dag
3Zonnestroom + lage prijs In de zomer zoals 1 of 2. In de winter laadt de batterij ook op goedkope momenten van het net, vaak met windstroom.Batterij wordt het hele jaar benut. Ook in de winter voordeel.Dynamisch contract en slimme aansturing nodig. Meer laadcycli dan bij 1 en 2.Huishoudens met een warmtepomp of hoog winterverbruik. 1–2 per dag
4Altijd laagste stroomkosten in huis4 en 5 heten ook wel handelen op prijsmarkten. Per etmaal krijgt de batterij de voordeligste stroom: van jouw panelen, of ingekocht op het voordeligste moment. Die stroom gebruik je zelf op dure momenten.Laagste energierekening voor jouw eigen verbruik. Werkt ook zonder zonnepanelen.Dynamisch contract nodig. Batterij gaat bijna dagelijks vol en leeg, dus meer slijtage. Afhankelijk van goede software.Hoog verbruik door warmtepomp of elektrische auto. 1–2 per dag
5Inkopen en terugverkopen Goedkoop inkopen en op dure momenten ook terugverkopen aan het net, met slimme (AI-)sturing.Extra opbrengst op dagen met een groot prijsverschil.Na het einde van salderen zelden rendabel: je krijgt geen energiebelasting terug op verkochte stroom, dus het loont maar op enkele dagen per jaar. Meeste slijtage.Vrijwel niemand in een gewoon huishouden. 1–2 per dag
6Handelen op de onbalansmarkt Reageert op het onbalanssignaal van de netbeheerder om tekorten of overschotten op het net op te vangen.In theorie grote prijsverschillen.Wel mogelijk voor kleinverbruikers, maar ondoorzichtig. Door het vertraagde signaal niet meer lucratief. Het prijsverschil is speculatief en oncontroleerbaar.Vooral bedrijven met grote en snelle batterijen. n.v.t.onzeker0–12 per jaar
7Overruling door de netbeheerder In sommige gebieden mag de netbeheerder of een energiebeheerder jouw batterij op afstand inzetten om de spanning in de wijk te beheersen.Je ondersteunt het net direct. Je ontvangt een kleine extra vergoeding (bonus).Nog in pilotfase en alleen in sommige gebieden. Je hebt minder zelf in de hand wanneer de batterij laadt of ontlaadt.Wijken met netcongestie waar een pilot loopt. onbekendwisselend
8Energiedelen Stroom volgt de kortste weg, dus jouw buren gebruiken jouw teruggeleverde zonnestroom al. Administratief verrekenen met de buren kan alleen via een energiegemeenschap.Je kunt onderling verrekenen met jouw buren of jouw gemeenschap.Een energiegemeenschap is alleen een administratieve entiteit die achteraf verrekent, ongeacht waar de stroom wordt opgewekt en verbruikt. Ze stuurt niet actief op jouw stroom of jouw batterij. Zet je jouw batterij wel in voor de buurt, dan maakt hij meer laadcycli.Buurten die samen willen verrekenen. n.v.t.afhankelijkafhankelijkgeen extra
9Slim laden elektrische auto Een slimme laadpaal laadt jouw auto op momenten met een zonnestroomoverschot of een lage stroomprijs. De auto is jouw batterij op wielen.Scheelt benzine en terugleverkosten. Grote opslag zonder extra batterij. Je kunt een ERE-vergoeding krijgen.De auto moet thuis staan als de zon schijnt of de prijs laag is. Slimme laadpaal nodig.Elektrische rijders met een laadpaal thuis. geen extran.v.t. (auto-accu)
10Noodstroomvoorziening Back-up bij stroomuitval. De batterij, of een deel ervan, blijft altijd vol of gereserveerd. Valt de stroom uit, dan draait (een deel van) jouw huis op de batterij.

Het kan ook zonder reservering: jouw panelen vullen de batterij dan elk etmaal opnieuw. Leeg is leeg, en vol is mazzel. Anders wacht je tot de volgende dag de batterij weer vult.
Stroom in huis als het net uitvalt.Duurdere aansluiting en extra hardware nodig. Het gereserveerde deel levert geen besparing op. De batterij moet ook blijven werken als hij maandenlang niet in actie hoeft te komen.Wie stroomuitval echt wil kunnen opvangen. n.v.t.enkele per jaar

Scores zijn indicatief. Groen: meer is beter; oranje (slijtage): meer is slechter. Eén stip is laag, drie stippen is hoog. De werkelijke opbrengst hangt af van jouw verbruiksprofiel, contract en batterij.

Wie stuurt de batterij aan?

De batterij zelf (instellingen), extra software (een energiemanagementsysteem) of jouw energieleverancier via de app. Kies er één. Als twee systemen tegelijk sturen, gaat het mis.

Veelgestelde vragen

Beginnersvragen, per thema

Zevenentwintig vragen in vijf thema's. Klik op een vraag om het antwoord te openen.

Begrippen uitgelegd

5 vragen
Wat is het verschil tussen een accu en een batterij?

In principe niets: de termen worden door elkaar gebruikt.

Wat is het verschil tussen een stekkerbatterij en een thuisbatterij?

Een stekkerbatterij sluit je aan op een stopcontact, als een grote powerbank. Kleine modellen (rond 0,8 kW) kunnen in een gewoon stopcontact; grotere modellen leveren 2,5 kW of meer, zijn vaak uitbreidbaar en horen op een eigen groep die een elektricien aanlegt. Je kunt er prima het overschot van tien zonnepanelen in opslaan: niet al het vermogen op het piekmoment, maar ruim genoeg om de avond en nacht door te komen. Zet niet zomaar meerdere stekkerbatterijen op één groep.

Let op: nooit zomaar aansluiten op een willekeurig stopcontact, verlengsnoer, stekkerdoos of haspel. Laat een elektricien de groep controleren of een eigen groep aanleggen.

Een vaste thuisbatterij wordt door een installateur in de meterkast aangesloten. Dat is vooral nodig bij grote vermogens, noodstroom voor het hele huis of een complexe installatie.

Wat is het verschil tussen kW en kWh?

kW is het vermogen: hoeveel stroom er tegelijk kan worden geladen of ontladen, de opening van de kraan. kWh is de hoeveelheid energie die je kunt opslaan, te vergelijken met het aantal liters dat in een emmer past.

Deel de kWh door de kW en je weet hoe snel de batterij vol en leeg kan. 20 kWh ÷ 5 kW = 4 uur vol, 4 uur leeg. 10 kWh ÷ 3 kW = ruim 3 uur (theoretisch, zonder omzetverliezen).

Wat betekenen SoC en DoD?

SoC (State of Charge) is hoeveel procent de batterij vol zit. DoD (Depth of Discharge) is hoe diep de batterij ontladen mag worden. Wat overblijft is een reserve, zodat hij nooit helemaal leeg raakt: bij een DoD van 90% blijft altijd 10% in de batterij.

Waarom mag een thuisbatterij nooit helemaal leeg?

Volledig leeglopen beschadigt de cellen en kan de batterij onherstelbaar kapotmaken. Daarom houdt het batterijmanagementsysteem altijd een reserve aan.

Techniek en installatie

7 vragen
Moet ik een 3-fase-aansluiting hebben, net als bij een warmtepomp?

Niet altijd. Kleine batterijen werken prima op 1-fase. Bij een grotere batterij, zeker samen met een warmtepomp of laadpaal, is 3-fase vaak verstandig of nodig. Een installateur rekent dit door.

Waar zet ik de batterij neer?

Op een droge, vorstvrije plek met ventilatie, niet in een loopweg. Batterijen zijn zwaar, vaak tientallen kilo's per module, dus check of vloer of wand dat draagt.

Mijn installateur zegt dat ook mijn omvormer vervangen moet worden. Klopt dat?

Niet per se. Je kunt een batterij prima AC-gekoppeld naast jouw bestaande omvormer plaatsen, bijvoorbeeld een stekkerbatterij of een vaste AC-batterij. Dat is iets minder efficiënt dan een hybride omvormer.

De meeste omvormers gaan 5 tot 12 jaar mee, afhankelijk van merk, type, leeftijd en hoe vaak ze aan- en uitgeschakeld worden. Moet jouw omvormer toch vervangen worden, dan is dat een mooi moment om een hybride omvormer te nemen. Dat geldt ook als jouw nieuwe panelen plaatst.

Moet ik mijn batterij aanmelden?

Ja. Meld jouw batterij, net als zonnepanelen, aan bij jouw netbeheerder via energieleveren.nl.

Kan ik met mijn elektrische auto mijn thuisbatterij vullen?

In theorie wel, maar het gebeurt nog weinig. In de praktijk is het voordeliger om zonnestroom op te slaan in jouw thuisbatterij of in de accu op wielen, zodat je geen benzine hoeft te gebruiken.

Mijn stroom is uitgevallen en nu doet mijn thuisbatterij het ook niet. Klopt dat?

Ja. Zonder noodstroommodule en noodstroomaansluiting schakelt een thuisbatterij bij een stroomstoring uit. Zie ook mythe 1.

Mag een thuisbatterij van mijn verzekering of VvE?

Vraag het voor de zekerheid na. Jouw verzekeraar of VvE kan eisen stellen aan waar de batterij staat en hoe hij is aangesloten. Beter vooraf duidelijk dan achteraf een probleem bij schade.

Kosten en rendement

7 vragen
Hoe bereken ik de terugverdientijd van een thuisbatterij?

Dat hangt ervan af, en de terugverdientijd is eigenlijk niet de beste maatstaf. Je berekent toch ook geen terugverdientijd voor jouw auto? Het gaat om de keuze wel of geen batterij, en wat het een of het ander je kost.

Kijk daarom naar jouw totale kosten van levensonderhoud: naast huur of hypotheek ook jouw energiekosten (kWh stroom en m³ gas) en jouw vervoerskosten (benzine). Het grootste voordeel haal je als je met een batterij gas en benzine vervangt door slimmer gebruik van jouw eigen zonnestroom.

Wek je overdag meer op dan je op dat moment verbruikt? Bekijk dan wat je slimmer met die stroom kunt doen: opslaan en 's avonds of 's nachts gebruiken als jij jouw piekverbruik hebt, jouw auto ermee laden of jouw boiler verwarmen. Reken uit hoeveel benzine- en gaskosten je daarmee bespaart.

Wat mag het kosten, en kies ik een uitbreidbaar pakket?

Bepaal vooraf jouw budget. Verwacht je nog een warmtepomp of elektrische auto, kies dan een pakket dat je later kunt uitbreiden. Vergelijk offertes niet alleen op prijs per kWh, maar ook op aansturing, garantie en service.

Worden thuisbatterijen nog veel goedkoper?

Hoe meer volume, hoe goedkoper. Maar net als bij computers en auto's vlakt de prijsdaling op een gegeven moment af. Wat wel groeit, is de ervaring van installateurs. Wachten levert vooral meer deskundigheid op, niet per se een veel lagere prijs.

Kan ik met een batterij de stroom van de zomer in de winter gebruiken?

Nee, en dat hoeft ook niet. Een thuisbatterij dimensioneer je per etmaal, niet per jaar. Elke dag is het licht, zelfs in de winter, of waait het, en dan is er goedkope stroom. Wil je zoveel mogelijk schone stroom gebruiken, dan helpt een batterij je om minder fossiel te gebruiken.

Moet ik spijt hebben dat ik zonnepanelen heb gekocht?

Nee, zeker niet. Alle zonnestroom die je zelf verbruikt, is schoner dan stroom uit welke fossiele bron ook. Liggen jouw panelen er langer dan vijf jaar, dan heb je ze meestal al terugverdiend en is alles nu bonus.

Is er subsidie voor een thuisbatterij?

Landelijk niet. Een enkele gemeente of provincie heeft soms een eigen regeling; kijk op hun website of vraag het na bij het energieloket.

Ik ga misschien verhuizen. Is een batterij dan zinvol?

Een vaste batterij hoort bij het huis en blijft achter als je verhuist; je verdient hem dus alleen terug zolang je er woont. Een stekkerbatterij neem je gewoon mee. Ga je binnen een paar jaar verhuizen, dan is dat een reden om klein te beginnen.

Veiligheid, milieu en herkomst

5 vragen
Zijn thuisbatterijen brandgevaarlijk?

LFP-batterijen reageren trager en zijn dus veel stabieler dan de batterijen in auto's, telefoons en e-bikes. Mits deskundig en professioneel aangesloten, is het brandrisico zeer klein. Raakt een batterij toch in brand, door een slechte aansluiting of een vuurbron van buitenaf, dan dooft hij niet vanzelf en kan de brandweer weinig anders dan afwachten. Zet hem dus niet in een garage waar je ertegenaan kunt rijden.

Zijn thuisbatterijen vervuilend?

De huidige thuisbatterijen zijn niet meer van lithium-nikkel-mangaan-kobalt (NMC), zoals in telefoons en e-bikes, maar van lithium-ijzerfosfaat (LFP, ook wel LiFePO4 genoemd). IJzer en fosfaat zijn op veel plekken in de wereld ruim voorhanden. Zoutbatterijen (natrium) zijn in ontwikkeling, maar voor thuisgebruik nog groter, zwaarder of minder krachtig. Een standaard LFP-batterij is in elk geval minder vervuilend dan het fossiele alternatief, zoals aardgas of diesel.

Komen alle batterijen uit China?

Nee, niet allemaal, maar wel de meeste, en zeker de voordeligste. China heeft strategisch zwaar geïnvesteerd in zonnepanelen en batterijen, en daarom komen de meeste merken en apparaten daarvandaan. Ook in Europa worden batterijen geassembleerd. En niet elk merk is Chinees: Enphase komt uit de Verenigde Staten en SolarEdge uit Israël. Er zijn ook Nederlandse merken, zoals HomeWizard en Sessy. De aansturing gebeurt bijna altijd vanuit Nederland of Europa.

Waar moet ik op letten voor de veiligheid?

Kies een LFP-batterij met CE-markering en laat hem deskundig aansluiten, nooit via een verlengsnoer, stekkerdoos of haspel. Zet hem op een droge, geventileerde plek, niet in de gang waarlangs je moet vluchten en niet in een slaapkamer. Een rookmelder in de buurt is verstandig. Ontstaat er toch brand, ga dan direct naar buiten en bel 112.

Is een thuisbatterij cyberveilig?

Een batterij die je via internet aanstuurt, beveilig je net als jouw router: wijzig het standaardwachtwoord, houd de software up-to-date en kies een merk dat in Europa service en updates levert.

Net en buurt

3 vragen
Als al mijn buren tegelijk laden of terugleveren, blazen we dan het net op?

In theorie kan het misgaan. In de praktijk valt het tot nu toe mee: batterijen hebben verschillende snelheden en schakelmomenten, en reageren op verschillende signalen (per uur, per kwartier of op netspanning). Zolang niet iedereen door dezelfde partij op hetzelfde signaal wordt gestuurd, blijft gelijktijdige piekbelasting beperkt. Zelfconsumptie is het allernetvriendelijkst. Prijsarbitrage is ook netvriendelijk, zolang niet iedereen tegelijk laadt en ontlaadt.

Kunnen we niet beter samen een buurtbatterij nemen?

In theorie wel, in de praktijk is het lastig. De energiemarkt is geprivatiseerd en streng gereguleerd: de netbeheerder mag geen voorrang geven aan wie wel of niet stroom uit zo'n batterij krijgt. Bureaucratie en oude regels maken het moeilijk te regelen.

Kunnen we met energiedelen gebruikmaken van een buurtbatterij?

Nog niet. Energiedelen is nu alleen een administratieve handeling, geen fysieke sturing van stroom op locatie. Idealiter zou dat wel zo zijn, maar zover zijn we nog lang niet.

De installateur

Kies iemand die je kunt bellen

Kies je een stekkerbatterij, dan heb je voor de batterij zelf meestal geen installateur nodig. Laat wel een elektricien een eigen groep aanleggen als jouw model meer dan 0,8 kW levert. Voor een vaste thuisbatterij of noodstroom geldt het volgende.

Neem een installateur die je kent en kunt bereiken als er iets is. Kies niet zomaar een bedrijf dat jouw batterij komt plaatsen zonder eerst jouw hele installatie en jouw gelijktijdige verbruik te analyseren.

Kan de installateur van jouw warmtepomp ook jouw batterij aansluiten, dan verdient dat de voorkeur; de meesten zijn nog niet zover of zitten in opleiding. Kan jouw zonnepaneleninstallateur het, dan is dat ook een voordeel: hij kent jouw systeem. Wantrouw callcenters en offertebedrijven die zeggen dat je binnen 24 uur moet tekenen.

Een goede installateur:

Tip: vraag jouw lokale energiecoöperatie naar ervaringen met installateurs in de regio.

Irmelin naast haar eigen thuisbatterij en omvormer
Irmelins eigen thuisbatterij, al meer dan zes jaar in gebruik.
Over de auteur

Irmelin Waalkens

Irmelin houdt zich al 18 jaar bezig met zonnepanelen en verschillende toepassingen van batterijen en opslag. Als duurzaamheidsexpert bij Gooi op Groen adviseert zij met name bedrijven en energiecoöperaties. Zelf heeft ze thuis al meer dan zes jaar ervaring met een thuisbatterij en verschillende manieren van aansturen.

Woordenlijst

Van A(ccu) tot Z(onnepaneel)

Al het vakjargon rond thuisbatterijen in gewone taal.

A
Accu
Ander woord voor batterij. De termen worden door elkaar gebruikt.
AC-gekoppeld
Batterij met een eigen omvormer, naast jouw bestaande zonnepaneel-omvormer. Stekkerbatterijen en vaste AC-batterijen werken zo.
B
Batterijmanagementsysteem (BMS)
De elektronica die de batterij bewaakt: laden, ontladen, temperatuur en de reserve die nooit gebruikt wordt.
Btw-teruggave
Onder voorwaarden kun je de btw op een thuisbatterij terugvragen, meestal in combinatie met een dynamisch contract.
C
CE-markering
Keurmerk waarmee de fabrikant verklaart dat het product aan de Europese veiligheidseisen voldoet. Kies altijd een batterij met CE-markering.
Cyclus (laadcyclus)
Eén keer helemaal vol en weer leeg. Een batterij kan een maximaal aantal cycli aan; daarna neemt de capaciteit af.
D
Degradatie
De geleidelijke afname van de capaciteit, door laadcycli, ouderdom en langdurige inactiviteit.
DC-gekoppeld
Batterij die via een hybride omvormer direct op de gelijkstroom van jouw zonnepanelen is aangesloten. Minder omzetverlies.
DoD (Depth of Discharge)
Hoe diep de batterij ontladen mag worden. Bij een DoD van 90% blijft altijd 10% als reserve in de batterij.
Dynamisch energiecontract
Contract waarbij de stroomprijs per uur of kwartier verschilt, afhankelijk van de markt.
E
ERE (emissiereductie-eenheid)
Certificaat dat je kunt krijgen als je jouw elektrische auto met duurzame stroom laadt. Een inboeker of jouw leverancier verkoopt het voor je en geeft je een vergoeding.
EMS (energiemanagementsysteem)
Software die bepaalt wanneer jouw batterij, warmtepomp of laadpaal stroom gebruikt of opslaat.
Energiebelasting
Belasting die je betaalt over stroom die je van het net afneemt. Over zelf opgewekte en zelf gebruikte stroom betaal je geen energiebelasting.
Energiedelen
Stroom administratief delen met anderen, bijvoorbeeld met jouw energiegemeenschap of coöperatie.
G
Gelijktijdigheid
Het deel van jouw zonnestroom dat je verbruikt op het moment dat je het opwekt.
H
Hybride omvormer
Eén omvormer voor zowel jouw zonnepanelen als jouw batterij.
K
kW (kilowatt)
Vermogen: hoeveel stroom er tegelijk kan worden geladen of ontladen. De opening van de kraan.
kWh (kilowattuur)
Energie: hoeveel stroom er in de batterij past. De liters in de emmer.
kWp en Wp (wattpiek)
Het maximale vermogen van een zonnepaneel onder ideale omstandigheden. Een paneel is vaak 300 tot 400 Wp; 1 kWp is 1.000 Wp.
L
LFP / LiFePO4 (lithium-ijzerfosfaat)
Het celtype van de meeste huidige thuisbatterijen. Reageert trager en is dus veel stabieler dan de batterijen in auto's, telefoons en e-bikes.
N
Negatieve stroomprijs
Uren waarin er zoveel stroom is dat je betaald krijgt om af te nemen, of moet betalen om terug te leveren.
Netcongestie
Een vol stroomnet: er kan op een plek niet meer stroom bij of af.
Noodstroom
Functie waarmee jouw batterij (een deel van) jouw huis van stroom voorziet bij een stroomstoring. Vraagt een extra module en aansluiting.
O
Omvormer
Zet de gelijkstroom van zonnepanelen of batterij om naar de wisselstroom in jouw huis.
Onbalansmarkt
Markt waarop de netbeheerder tekorten en overschotten op het net corrigeert.
P
Prijsarbitrage
Laden op goedkope momenten en ontladen op dure momenten.
S
RTE (round-trip efficiency)
Het rendement van laden en ontladen: hoeveel van de opgeslagen stroom je terugkrijgt. Bij thuisbatterijen vaak 85 tot 90%.
Salderen
De regeling waarbij teruggeleverde stroom werd weggestreept tegen afgenomen stroom. Stopt op 1 januari 2027.
SoC (State of Charge)
Hoeveel procent de batterij vol zit.
Stekkerbatterij
Batterij die je op een stopcontact aansluit, als een grote powerbank. Van compact tot ruim 2,5 kW en uitbreidbaar; grotere modellen op een eigen groep.
Stilstandsverlies
Stroom die een batterij zelf verbruikt, ook als hij niets doet.
T
Throughput
De totale hoeveelheid kWh die volgens de garantie door de batterij mag gaan. Daarna vervalt de garantie, ook als de batterij nog niet oud is.
Terugleverkosten
Kosten die sommige leveranciers rekenen voor stroom die je teruglevert.
Terugleververgoeding
Wat je krijgt voor teruggeleverde stroom. Tot en met 2030 minimaal 50% van de kale leveringsprijs.
Thuisbatterij
Batterij in huis die stroom opslaat om later te gebruiken, vast aangesloten door een installateur.
V
Variabel contract
Energiecontract waarvan het tarief tussentijds kan veranderen, vaak per maand. Maandelijks opzegbaar; eigenlijk een maandcontract.
Vast contract
Energiecontract met één vast tarief voor de looptijd, meestal een jaar; eigenlijk een jaarcontract. Jouw rekening blijft afhangen van jouw verbruik.
Voorschot
Het bedrag dat je maandelijks vooruit betaalt. Bij de jaarafrekening wordt het verrekend met jouw werkelijke verbruik.
Z
Zelfconsumptie
Jouw eigen zonnestroom zelf gebruiken in plaats van terugleveren.
Zonnepaneel
Paneel dat zonlicht omzet in gelijkstroom. Het vermogen wordt uitgedrukt in Wp.
Verantwoording

Bronnen en rekenregels

Alles wat de configurator uitrekent is na te rekenen. Hieronder staan de gebruikte bronnen en de rekenregels in het kort. De volledige rekenregels, met alle kentallen en een rekenvoorbeeld voor de terugverdientijd, staan in een spreadsheet.

Bronnen
Rekenregels in het kort
Model
Per kwartier (96 per dag) voor alle 365 dagen van oktober 2025 tot en met september 2026, met de echte EPEX-kwartierprijzen. Opwek en verbruik zijn gemiddelde dagcurves per maand, voor werkdag en weekend.
Verbruik
Laag voor laag: basis 500 + 120 per persoon, huishouden 600 + 550 per persoon, inductie 120 + 40 per persoon, oven 100, boiler 400 + 450 per persoon, warmtepomp 2.800 + 300 per persoon, airco 350, auto 0,18 kWh per km, zwembad of sauna 2.500 kWh per jaar. Eigen jaarcijfers gaan voor.
Opwek
900 kWh per kWp bij zuid, 780 bij oost-west, 550 bij noord.
Prijzen
Vast: € 0,27 per kWh all-in en € 0,03 netto teruglevering. Dynamisch: (spotprijs + € 0,0165) × 1,21 + € 0,1108 energiebelasting; teruglevering tegen de kale spotprijs, niet bij negatieve prijs. Netbeheer € 40 per maand, + € 89 per jaar vanaf 2027; vanaf 2029 het tijdsafhankelijke nettarief van de ACM (winter 8–17 cent, zomer 0–11 cent per kWh, plus btw) en € 290 per jaar minder vast. Vermindering energiebelasting € 628,96 per jaar.
Batterij
Rendement 95% per richting. Zelfconsumptie: overschot laden, tekort ontladen. Slim: daarnaast laden in goedkope kwartieren voor latere dure kwartieren en per dag de voordeligste stand. Investering: stekker € 1.050–1.700 per 2,7 kWh, 5 kWh € 1.500–3.300, groter € 600–900 per kWh + € 1.500–2.500; btw terug bij dynamisch met inkopen en verkopen.
Advies
Alle batterijmaten die in jouw ruimte en aansluiting passen worden doorgerekend; de maat met het hoogste voordeel na 10 jaar wordt geadviseerd. Contract op basis van de kosten over 10 jaar.
Terugverdientijd
Opgeteld voordeel in netto contante waarde (3% rekenrente): jaar 1–2 met de huidige nettarieven, vanaf jaar 3 de nieuwe. Het jaar waarin het voordeel boven nul komt, binnen het jaar geïnterpoleerd en naar beneden afgerond op één decimaal.
Beperkingen
Geen echt weer per dag (het verband tussen zonnige dagen en lage prijzen ontbreekt), één prijsjaar als momentopname, batterij en auto plannen per dag, kentallen en investeringen zijn inschattingen.